Decentrale selectie

VvSL ontvangt veel vragen over de decentrale selectie. De veel gestelde vragen hebben we hier bij elkaar gebracht voorzien van antwoorden. 

De vragen en antwoorden kun je ook hier downloaden als word-bestand (laatste wijziging: 14 januari 2021). 

Q&A Decentrale Selectie

1. Hoe luidt ook weer de regeling; om welke cijfers gaat het precies?
Tot dit jaar namen veel NF-opleidingen de overgangscijfers vwo-5 -> 6 mee bij de procedure decentrale selectie.  Dat waren ALLE behaalde cijfers, dus ook kleinere toetsen etc. Nu, in de nieuwe regeling, gaat het alleen om de SE-cijfers. Maar wel om ALLE SE-cijfers, dus ook die in vwo-6, vwo-5 (en soms zelfs in vwo-4) behaald, tot en met de peildatum van 15 januari. Het totaal van al die SE-cijfers staat op de 15-januari uitdraai van de scholen.


2. Wanneer moeten de cijfers uiterlijk worden aangeleverd?
Dat hangt een beetje van de opleiding af, maar een periode van een week of tien dagen is gebruikelijk. Maar vrijwel altijd binnen twee weken, dus uiterlijk 31 januari.
LET OP: De aanleverdatum is niet hetzelfde als de peildatum: ook al kunnen cijfers bijv. uiterlijk op 28 januari worden aangeleverd, het gaat altijd om de uitdraai van 15 januari (=peildatum). Advies: bekijk de aanmeldprocedure van de bewuste opleidingen goed, of leg contact met de instelling/opleiding.

3. Wie hebben de afspraken gemaakt? En om welke opleidingen gaat het eigenlijk?
De VvSL heeft in juni samen met de VO-Raad en de VSNU deze afspraken gemaakt. Het gaat natuurlijk vooral om de bovenbouwcijfers van vwo (en minder om de havo-cijfers). De afspraken zijn aanvankelijk voor enkele opleidingen Geneeskunde gemaakt waar schoolcijfers een rol spelen bij hun selectietraject, maar veel andere wo-opleidingen met een NF en dus met decentrale selectie volgen deze afspraken ook. 
Opmerking: Cijfers spelen een rol bij  selectieprocedures van enkele opleidingen met een numerus fixus. Lang niet bij alle NF-opleidingen dus. Zo spelen de cijfers bij vijf van de acht geneeskunde-opleidingen een rol. En vaak spelen deze cijfers dan slechts een ondersteunende rol (behoudens de zgn. 8+ regelingen).


4. Volgen alle opleidingen de afspraken?
Het merendeel van de opleidingen wel, maar elke wo-opleiding mag altijd bepalen hoe de inhoud en procedure van het selectietraject worden ingericht, en dus ook hoe de aanlevering van cijfers plaatsvindt. De opleiding is en blijft dus autonoom. 
Opmerking: Soms vindt zelfs nog aanlevering plaats op aparte lijsten (die leerlingen/kandidaten moeten invullen), en hoeft er geen uitdraai te worden overlegd.


5. Gaat het alleen om de SE-cijfers uit vwo-6?
Nee, het gaat om ALLE SE-cijfers, dus ook die uit vwo-5. Zie vraag 1.


6. Vraag van een leerling: ‘Bij ons op school hebben we nog geen cijfer voor Natuurkunde; de herkansing vindt pas na 15 januari plaats. Ik heb dus nu nog geen cijfer dat ik kan invullen’.
Dat kan niet. Ook in vwo-5 zijn SE-cijfers behaald. Het gaat om ALLE SE-cijfers. Zie vraag 1. 
Opmerking: Inmiddels hebben alle leerlingen natuurlijk de vwo-5 SE-toetsen gemaakt, en staan deze in de cijferadministratiesystemen.


7. Collega-decaan: “Mijn leerlingen hebben nog inhaaltoetsen na 15 januari; kunnen deze cijfers ook meetellen? Het aantal cijfers is anders zo mager”. 
Nee, ook al vinden er vlak na 15 januari nog inhaaltoetsen plaats, de peildatum (=uitdraai uit het schoolsysteem) is 15 januari. Het aantal SE-cijfers in vwo-6 zou beperkt kunnen zijn, maar de SE-toetsen uit vwo-5 tellen ook mee.


8. Vraag van een ouder: “Afgelopen jaar heeft mijn zoon in vwo-6 veel last ondervonden van de corona-problemen. Daardoor zijn de cijfers lager dan in voorgaande jaren. Dat is toch niet eerlijk?” 
Het klopt dat de nieuwe regeling ook nieuwe, niet voorziene ongelijkheden schept. Er zijn verschillen in fysiek onderwijs, online onderwijs, hybride onderwijs, de kwaliteit hiervan en de individuele omstandigheden veroorzaakt door corona. 
Alle scholen zijn in elk geval verplicht de toetsen voorafgaand aan en volgend op de kerstvakantie fysiek af te nemen. Daardoor zal een substantieel deel van het PTA zijn uitgevoerd. De genoemde mogelijke verslechtering van de omstandigheden onderschrijven wij. Maar dat is een generieke verslechtering waar elke school of leerling last van heeft. Hoe de scholen met de veranderende omstandigheden omgaan kan echter verschillen.


9. Vraag van een ouder: “Waarom zou een leerling eigenlijk niet moeten kunnen kiezen tussen de overgangscijfers vwo-5 -> vwo-6 en de SE-cijfers met peildatum 15 januari. Voor leerlingen die dit jaar minder goed kunnen presteren is dat toch veel eerlijker? Door alle corona-perikelen zijn de SE-toetsen in het eindexamenjaar een stuk zwaarder voor de leerlingen.”
De eisen zijn voor iedereen gelijk; het gaat bij selectie om de bepaling en meting van prestatieverschillen. Dat de PTA-toetsen (V6) mogelijk zwaarder zijn is volgens ons geen zwaarwegend argument omdat dit moeilijk aan te tonen is. Als dit al het geval is, vallen dit jaar daardoor mogelijk meer kandidaten buiten de 8+ regeling. Bovendien lijkt het ons niet waarschijnlijk dat docenten de SE’s nu zouden verzwaren; ook zij zijn zich bewust van de moeilijkheden die de leerlingen en zijzelf ondervinden door corona. 
Opmerking: De leerling een eigen keuze laten maken is in de praktijk niet of nauwelijks uitvoerbaar: werken met verschillende lijsten en systemen is lastig. Bovendien voldoet dat niet aan de eis van vergelijkbaarheid. Daarbij speelt dat de duidelijk gecommuniceerde nieuwe afspraken als gevolg van regelgeving niet kunnen worden teruggedraaid. De administratieve systemen van de betreffende NF-opleidingen zijn al ingericht. Een herijking van de huidige regeling, als dat al gewenst zou zijn, zou op onoverkomelijke praktische bezwaren stuiten. Zie ook vraag 10.


10. Deze nieuwe, tijdelijke regeling was bedoeld om leerlingen die in vwo-5 problemen hadden, tegemoet te komen. Maar leerlingen die er toen voordeel bij hadden, kunnen er nu in vwo-6 juist nadeel van ondervinden. 
Bij het maken van de afspraken met een aantal hoger onderwijs-opleidingen over de nieuwe werkwijze (verlenging aanleveringstermijn cijfers) was het uitgangspunt: houd rekening met eerlijkheid en kansengelijkheid bij de verschillende groepen leerlingen. Daarbij stond de vraag centraal of er een alternatief is voor het reguliere proces  dat voldoet aan de kenmerken aanvaardbaarheid, realiseerbaarheid, bruikbaarheid, vergelijkbaarheid en eerlijkheid. De balans vinden tussen die indicatoren was en is lastig.


11. Mag de uitdraai ook een dagstempel van eerder dan 15 januari hebben? 
Dat is niet de bedoeling. Anders ga je bij de ene leerling een cijferlijst uitdraaien die gunstiger is op 1 januari, voor een andere leerling is de lijst het gunstigst op 15 januari. Met het hoger onderwijs is afgesproken dat de cijfers op 15 jan worden uitgedraaid. Dan is het voor iedereen gelijk. 
Voorbeeld: Als er op 14 januari een onwelgevallig cijfer bij komt, mag je niet de cijferlijst van 12 januari nemen.


12. Een leerling meldt dat zijn beide selectiedagen (van twee verschillende NF-opleidingen) op dezelfde datum vallen. Beide universiteiten zeggen dat de leerling dan moet kiezen. Moeten universiteiten een alternatief bieden? 
Ook wij vinden het wenselijk dat er afstemming plaatsvindt bij gelijkvallende selectiedagen. Maar de praktijk is weerbarstiger. Soms wordt een aanpassing gedaan, soms ook niet. 
Opmerking: De VvSL heeft vorig jaar per brief haar onvrede geuit over de soms starre manier van werken van de opleidingen. Ons signaal heeft op incidentele basis positief effect gehad.